Kwaliteitskeurmerken en GMP bij medicinale cannabis

“Kwaliteit” betekent bij cannabis iets heel anders afhankelijk van waar het product vandaan komt. Medicinale cannabis op recept doorloopt een farmaceutisch kwaliteitssysteem met onafhankelijke labcontrole. Vrij verkochte CBD- en “wellness”-producten vallen daar grotendeels buiten, hoe overtuigend hun keurmerken en “lab-getest”-stickers ook ogen. Deze pagina legt uit wat GMP en labcontrole concreet inhouden, en waarom een keurmerk op een webshop-product weinig garandeert.

GMP en GACP: wat de termen betekenen

Bij geneesmiddelen draait kwaliteit om twee schakels: hoe het wordt geteeld en hoe het daarna wordt verwerkt.

• GMP (Good Manufacturing Practice) is de wettelijk verplichte farmaceutische norm voor het drogen, verwerken en verpakken na de oogst. GMP borgt dat elke partij dezelfde samenstelling heeft, traceerbaar is en gecontroleerd geproduceerd wordt.
• GACP / GMCCP dekt de teeltfase. GACP (Good Agricultural and Collection Practice) is de EU-basisnorm; sommige producenten hanteren een strengere, eigen variant (GMCCP) met uitsluitend binnenteelt in een volledig gecontroleerde omgeving, omdat zij GACP onvoldoende achten voor farmaceutisch gebruik.

Samengevat: GACP/GMCCP = gecontroleerd telen, GMP = farmaceutisch verwerken en verpakken. Pas als beide schakels kloppen, kun je spreken van farmaceutische kwaliteit.

Hoe labcontrole en certificaten werken

In Nederland regelt het Bureau voor Medicinale Cannabis (BMC, onderdeel van VWS) de kwaliteit en distributie. De teelt gebeurt onder gecontroleerde omstandigheden, en onafhankelijke laboratoria testen elke oogst op ongewenste stoffen: zware metalen, bestrijdingsmiddelen en mogelijke ziekteverwekkers (bacteriën, schimmels). Pas na goedkeuring geeft het BMC het product vrij voor apotheken. Een belangrijk doel is consistentie: de hoeveelheid werkzame stoffen (THC, CBD) is in elke nieuwe oogst gelijk, zodat de sterkte voorspelbaar blijft.

Het document dat deze controle vastlegt heet een analysecertificaat (Certificate of Analysis, CoA): een labrapport per charge met de gemeten cannabinoïdegehaltes en uitslagen van de contaminatietests. Een betrouwbaar CoA is batch-specifiek, afkomstig van een onafhankelijk geaccrediteerd lab en koppelbaar aan een lotnummer.

Waarom CBD-keurmerken weinig zeggen

CBD-olie en CBD-supplementen zijn geen geneesmiddelen en vallen niet onder de geneesmiddelenregelgeving. Daardoor is er geen verplichte GMP-borging en geen onafhankelijke vrijgave per charge. “Keurmerken” en “lab-getest”-claims op deze producten zijn vaak door de verkoper zelf gekozen en niet door een toezichthouder geverifieerd.

Onafhankelijk onderzoek bevestigt het probleem. In een analyse van 202 CBD-producten week het gemeten CBD-gehalte bij 74% minstens 10% af van het label; zware metalen werden gevonden in 44 producten, residuale oplosmiddelen in 181, en pesticiden in 30 producten (Gidal e.a., 2024). Een eerdere JAMA-studie van 84 online verkochte CBD-extracten vond dat bijna 70% verkeerd gelabeld was: 26% bevatte minder en 43% meer CBD dan geclaimd (Bonn-Miller e.a., 2017). Dit zijn observationele markt-steekproeven, geen volledige certificeringscontroles, maar het patroon is consistent: zonder verplichte regulering is de labelclaim geen betrouwbare maat.

Juridische nuance in Nederland

Belangrijk om de kwaliteitsroutes uit elkaar te houden:

• Gedoogde CBD-producten: vezelhennep-CBD met een zeer laag THC-gehalte wordt feitelijk gedoogd, maar valt buiten de geneesmiddelenkwaliteit.
• Medicinale cannabis(olie) op recept: farmaceutische kwaliteit via apotheek en BMC, met labcontrole.
• Geconcentreerde THC-/cannabisolie (“hennepolie”) en geïsoleerde of synthetische THC: staan op Lijst I van de Opiumwet (harddrugs). Alleen ruw plantmateriaal (wiet/hennep, hasjiesj) staat op Lijst II.

Dit onderscheid bepaalt zowel de legaliteit als de kwaliteitsborging: alleen de recept-route koppelt een product aan controleerbare GMP- en laboratoriumgaranties.