Cannabis en tinnitus: helpt het, of juist erger?

Tinnitus (oorsuizen) is het horen van een geluid, vaak een piep of ruis, zonder externe bron. Het is hardnekkig en er bestaat geen genezende behandeling. Op fora en in webwinkels duikt cannabis, CBD-olie of THC-olie regelmatig op als zogenaamd hulpmiddel. De wetenschappelijke realiteit is opvallend: het beschikbare onderzoek wijst er eerder op dat cannabinoïden tinnitus kunnen uitlokken of verergeren dan dat ze het verlichten.

Wat het onderzoek laat zien

Geen bewijs voor verlichting bij mensen

Een literatuuroverzicht uit 2020 vatte alle beschikbare studies samen: vier dieronderzoeken, twee grote vragenlijststudies, één klinische cross-overstudie en één casusbeschrijving. De conclusie van de auteurs was helder: er is geen overtuigend bewijs, noch uit dier- noch uit mensenstudies, dat cannabinoïden tinnitus verlichten. Gecontroleerde, gerandomiseerde studies bij mensen die specifiek naar tinnitus kijken, ontbreken volledig. Daarom is de grade voor “cannabis helpt tegen tinnitus” onvoldoende: niet weerlegd, maar simpelweg niet onderbouwd.

Dieronderzoek wijst op verergering

De biologische basis voor de hoop is dat cannabinoïde CB1-receptoren voorkomen in de cochleaire kern, een hersengebied dat betrokken is bij het ontstaan van tinnitus. Maar het experimentele werk pakt tegen-intuïtief uit. Bij ratten verminderden CB1-receptoragonisten (zoals WIN55,212-2 en CP55,940) tinnitusgedrag niet; bij gezonde dieren lokten ze juist tinnitus-achtig gedrag uit. Een latere studie met een 1:1-mengsel van THC en CBD bij ratten met geluidsschade vond dat de cannabinoïden het aantal dieren met tinnitus significant verhoogde, vooral wanneer er al gehoorschade was. De onderzoekers concluderen dat cannabinoïden de ontwikkeling van tinnitus kunnen bevorderen.

Belangrijk: dit is preklinisch onderzoek. Resultaten bij ratten zijn geen bewijs bij mensen, maar ze geven wel een consistent signaal in de verkeerde richting voor wie verlichting hoopt.

Wat bevolkingsonderzoek bij mensen toont

Een groot Amerikaans bevolkingsonderzoek (NHANES) onder volwassenen vond dat tinnitus vaker voorkwam bij cannabisgebruikers dan bij niet-gebruikers. Na correctie voor onder andere gehoorverlies, lawaaiblootstelling en depressie bleef intensief cannabisgebruik geassocieerd met meer tinnitus (odds ratio ongeveer 2). Dit is echter cross-sectioneel: het toont samenhang, geen oorzaak. Drie verklaringen blijven mogelijk: cannabis verhoogt tinnitus, mensen met tinnitus gebruiken meer cannabis, of een derde factor veroorzaakt beide. De grade blijft daarom laag.

Subjectieve ervaringen

In een vragenlijststudie onder tinnituspatiënten bleek cannabisgebruik gangbaar en rapporteerden actuele gebruikers dat het hun symptomen hielp. Zulke zelfgerapporteerde ervaringen zijn waardevol als signaal, maar niet gecontroleerd op placebo-effect of op de invloed van cannabis op slaap, angst en stress, factoren die de beleving van tinnitus kleuren zonder de tinnitus zelf te veranderen.

Nederlandse context

In Nederland is het onderscheid juridisch en praktisch relevant:

Geconcentreerde of geïsoleerde THC valt onder Lijst I van de Opiumwet; alleen ruw plantmateriaal staat op Lijst II. Tinnitus is geen erkende indicatie binnen het Nederlandse programma voor medicinale cannabis.

Samenvattend

Het bewijs draait de gangbare hoop om. Er is geen onderbouwing dat cannabis tinnitus verlicht, en de meest consistente signalen, uit dieronderzoek en bevolkingsdata, wijzen op een mogelijk verergerend verband. Wie tinnitus heeft en cannabis overweegt, neemt dus eerder een risico dan dat hij een behandeling kiest.